» Historie van de beurs

Historie van de beurs

Achter het monumentale pand dat Beurs van Berlage heet schuilt een schat aan historische gebeurtenissen. Op deze pagina vindt u een korte weergave van de diverse Beurzen die de stad Amsterdam heeft gekend en hoe de Beurs van Berlage van Beursgebouw naar Publiekspaleis is veranderd.

Beurs van Hendrick de Keyser Beurs van Berlage Amsterdam

Beurs van Hendrick de Keyser

De eerste Beurs in Nederland werd opgericht door de Vereenigde Oostindische Compagnie in 1602. Zij bedachten aandelen uit te geven om hun maritieme activiteiten te financieren. Hiervoor hadden zij echter wel een beursgebouw nodig om de aandelen te verhandelen.

Het Amsterdamse stadsbestuur nam het initiatief om een apart beursgebouw neer te zetten en nam Hendrick de Keyser in dienst om het gebouw te ontwerpen. In 1611 was de beurs van Hendrick de Keyser voltooid en werd het een plek waar aandelen van de VOC en vanaf 1621 ook van de West-Indische Compagnie werden verhandeld. De Beurs van Hendrick de Keyser wordt daarom ook wel de oudste aandelenbeurs ter wereld genoemd. Het gebouw dat aan het Rokin stond is in 1835 afgebroken wegens verzakkingen en is vervangen door de Beurs van Zocher. 

Beurs van Zocher Beurs van Berlage Amsterdam

Beurs van Zocher

De Beurs van Zocher kreeg een andere locatie, dan de Beurs van Hendrik de Keyser, aan het Damrak. Het ontwerp van Jan David Zocher kwam aardig overeen met het ontwerp van Hendrik de Keyser. Het was een rechthoekig gebouw, met een open binnenhof en de ingang op het zuiden. Het uiterlijk was daarentegen heel anders. De Beurs van Zocher had de uitstraling van oude Romeinse architectuur en had bijna geen ramen, waardoor het al snel de bijnaam kreeg van Mausoleum (een monumentaal pand waar het stoffelijk overschot van overleden mensen werd bewaard).

De Beurs van Zocher was dan ook geen groot succes en de handelaren en de verenigde Kamer van Koophandel oefende druk uit op het Amsterdamse bestuur voor een nieuw Beursgebouw. Dit leverde tot 1884 grote politieke discussies op, maar de komst van een nieuw Beursgebouw werd uitgesteld door de economische crisis in de 19e eeuw.      

Beurs van Berlage Amsterdam

Beurs van Berlage

Het ging aan het eind van de negentiende eeuw goed met Amsterdam. De handel bloeide en steeds meer mensen besloten om te gaan wonen in de stad. Het Amsterdamse bestuur besloot daarom in 1896 de bouw van de nieuwe beurs toch in gang te zetten. De eer voor het ontwerpen van de Beurs ging naar architect en stedenbouwkundige Hendrik Petrus Berlage.

Berlage ontwierp een compleet nieuw gebouw, waarvan de klokkentoren, met daarin de 'Beursbengel,' het meest opvallende is. Berlage, als fervent socialist, geloofde dat de Beurshandel geen lang leven was beschoren. Maar hij loste dit dilemma slim en creatief op: geïnspireerd door de Italiaanse Palazzo Pubblico’s besloot hij het nieuwe beursgebouw zo te ontwerpen dat het in de toekomst, na de zegeviering van het socialisme, als groots gemeenschapshuis kon dienen, een volkspaleis. Hij bouwde de facto een soort symbolisch stadhuis, een ‘volkspaleis’ dat tijdelijk dienst kon doen als Beurs. 

Effectenbeurs Beurs van Berlage Amsterdam

Aanwezige Beurzen

Vanuit de rationalistische ontwerp-opvattingen van volkspaleis, waarmee zijn generatie architecten zich onderscheidde van zijn voorgangers, bouwde Berlage zijn werk. En zo werd de Beurs van Berlage een perfecte manifestatie van deze bouwkunst nieuwe stijl.

Bij de opening van het gebouw deden vier soorten beurzen hun intreden. De Effectenbeurs, Schippersbeurs, Graanbeurs en Goederenbeurs hadden ieder een eigen zaal met vergader- en veilingzalen om de handel te bedrijven. Na het vertrek van de Beurzen in de Beurs van Berlage kreeg het gebouw de functie die H.P.Berlage tijdens het maken van het ontwerp al voor ogen had: een publiekspaleis.  

Koninklijk Huwelijk Beurs van Berlage Amsterdam

Van Beurs naar Publieks paleis

De Beurs van Berlage is sinds 1985 een "publiek paleis", toen nog in beheer en eigendom van de Gemeente Amsterdam. Het noordelijke gedeelte is in die tijd gebruikt voor de repetities en de kantoren van het Nederlands Philharmonisch Orkest. De Graanbeurszaal en de Effectenbeurszaal werden verbouwd tot repetitie- en concertzalen. In de zuidzijde (Grote Zaal, Café, Berlage Zaal) vestigde zich de "Stichting Beurs van Berlage", die allerlei culturele en maatschappelijke activiteiten organiseerde. 

Op 2 februari 2002 diende de Beurs van Berlage zelfs als locatie voor het burgerlijk huwelijk van kroonprins Willem-Alexander en Prinses Máxima. Mede vanwege de aanleg van de nieuwe noord-zuid-metrolijn werd de Beurs in de periode 1998 tot 2002 voorzien van een volledig nieuwe fundering en werden een aantal restauratie werkzaamheden uitgevoerd. 

Congres- en Evenementencentrum  

Sinds 2008 is de Beurs van Berlage een commanditaire vennootschap met vier gelijke aandeelhouders te weten de gemeente Amsterdam, De Key, Amvest en BPD Nederland BV. Met de komst van de aandeelhouders heeft de Beurs van Berlage de missie om het beste congres- en evenementencentrum op 5-sterrenniveau te zijn. Het gebouw dient daarom niet alleen voor culturele en maatschappelijke activiteiten, maar ook als congres- en evenementencentrum.

Kijk voor meer informatie over de historie van de diverse beurzen en zalen in het zalenoverzicht en ontdek de geschiedenis van de Beurs van Berlage. 

Boek Beurs van Berlage Amsterdam

Boek Beurs van Berlage

Beurs van Berlage is een van de belangrijkste en beroemdste rijksmonumenten van Nederland. Het gebouw is niet alleen van groot belang voor de architectuur, het heeft ook een bijzonder interessante geschiedenis en huisvest vele verborgen schatten. 

In het boek krijgt u inzicht in het ontwerp, de bouw en het uiteindelijke resultaat. De grootste en meest interessante evenementen worden uitgelicht en de toekomstplannen worden uit de doeken gedaan. Het verhaal van de Beurs van Berlage ontrafeld, geïllustreerd en uitgelicht voor €10,-. Verzendkosten zijn €3,36.

Het boek Beurs van Berlage is nu te koop bij de receptie van de Beurs van Berlage en in het Beurs van Berlage Grand Café. Wilt u het boek online bestellen stuur dan een E-mail naar info@beursvanberlage.com